How do you stay true to yourself in a rapidly changing world?

Should you build your image on authenticity or a carefully crafted mask? It turns out the answer isn't quite so simple. In theory, we hear everywhere about the need to "be yourself." In business practice, however, this often means making compromises, adapting to people and roles, and sometimes stepping outside your comfort zone. Andrzej Silczuk talks to Marcin Prokop—TV personality, journalist, and graduate of banking, finance, and economics—about the cost of being authentic and why, despite everything, it’s worth it.

1. 00:00:00 Introduction
2. 00:02:38 How to maintain credibility
3. 00:04:21 Starting your career - what to watch out for
4. 00:08:22 Finding your own path
5. 00:12:34 The need for authenticity
6. 00:14:18 Image pressure at work
7. 00:18:05 Choosing the right path
8. 00:28:57 How to develop your potential?
9. 00:43:16 The art of setting boundaries
10. 00:53:41 Authenticity in practice
11. 00:59:05 The wrong measure of success

Transcript

Dr. Andrzej Silczuk: Welcome to the Multi.Life space and the program "Well Said." My name is Andrzej Silczuk, and today I have a great honor. My guest is a TV personality, journalist, and graduate of banking, finance, management, and economics. Please welcome Marcin Prokop. Good morning.

Marcin Prokop: No one has ever introduced me like that before.

Dr. Andrzej Silczuk: Like what?

Marcin Prokop: It’s good to know I have some skills beyond just being a TV face, especially since you brought up my very distant, almost historical studies, which I rarely use in my work. It’s nice that someone noticed that even a morning show host has a logical mind.

Dr. hab. Andrzej Silczuk: You know, I wouldn’t want to define you so narrowly as just a morning show host, because, as I know, you are someone who would fit the modern definition of a Renaissance man. You do so many things that listing them—columnist, publicist, presenter, emcee—doesn't even cover it; you’re also a traveler and a motorcycle enthusiast. I think you’re the kind of person who could regale anyone with fantastic stories about the world, culture, and geography.

Marcin Prokop: You are very kind to me, thank you.

Dr. hab. Andrzej Silczuk: Have you returned from any motorcycle trips recently?

Marcin Prokop: Not a motorcycle trip, but I did just get back from a month-and-a-half-long journey across the United States. I was filming the next season of my show, and this time I focused less on myself and more on the places I visited and their history—specifically Hawaii, Puerto Rico, and Alaska.

It’s a triangle of American frontiers, all of which fell victim to American imperialism at some point. And since the current U.S. President expresses neo-imperialist sentiments like "Let's take Greenland, let's attack Canada, let's start a trade war with the whole world," I thought it would be good to show my viewers the lesser-known, less popular face of the "good uncle" we once thought the U.S. was, when in reality, it turns out this "uncle" has his own dark interests too.

Dr. hab. Andrzej Silczuk: I understand. We are talking about a world that is very dynamic. It is changing culturally, socially, and economically. When I invited you to this episode, I thought I’d like to show a side of you that might not be obvious—or at least, it is a bit more nuanced to me, because I’ve been observing you for a long time and I get the impression that you are a person defined by a certain consistency. Is it easy to stay true to yourself in such a rapidly changing world today?

Marcin Prokop: I think there’s no other choice, because our currency—perhaps not the only one, but a very important one—that we trade in regardless of what we do, and which won't devalue no matter where the winds of history or the changes you mentioned blow us, is credibility. It’s the only thing that will truly always be of value.

We live in an era of post-truth, fake news, and a time when trust in institutions, individuals, and authorities has been severely shaken. We live in a time of eroding trust, and I think being credible is what gives us an edge over a world that is slipping away from that definition of "credibility."

So, I think consistency is one of the ways to build your credibility. Besides, I’m not the only one who believed in the success of such a strategy—even the late Professor Bartoszewski used to say, to paraphrase, that it is worth being decent, even if it doesn't always pay off.

Dr. hab. Andrzej Silczuk: You have years of an intense career behind you. I think it’s the kind of career that could really be divided among several people. In your history, have you ever been forced into a role you had to face and potentially stand up to?

Marcin Prokop: Very early in my career, let’s call it that, I realized that meeting others' expectations is a bad strategy—not just for success, but for survival in general. I remember that a real test for me was taking on the role of a judge on the show "Idol" many years ago. It was the third season. Kuba Wojewódzki, who had been a judge before, took a break—I don't know why he stepped down—and I was invited to take his place. It was actually on his recommendation; he saw something in me as a young, relatively unknown person at the time. Well, I made the mistake of trying to imitate the master, trying to step into Mick Jagger’s shoes, so to speak, and play in the Rolling Stones while pretending to be him, which was received terribly by the viewers.

Everyone saw through that charade, and I didn't feel comfortable in that role either, because Kuba plays with a completely different deck than I do. I knew even then that I wasn't that kind of person—that I’m not someone who enjoys hurting others by being blunt. And Kuba built his media persona partly on that.

I was struggling, trying to play someone I’m not, and at the same time, that role was rejected. So, I did a quick soul-searching session to see what went wrong, and it turned out that when you enter a new world—whether it’s media, business, or anywhere else—and you start at a fairly high level, suddenly appearing among players who have their own agendas, you’re going to be molded like clay.

Producers, directors, and various advisors will immediately appear, suggesting how you should best play your hand. Of course, they are pursuing their own interests. They aren't thinking about your growth or your well-being; they’re just looking for a short-term way to replace someone who seemed irreplaceable.

Dr. Andrzej Silczuk: How old were you?

Marcin Prokop: Sorry?

Dr. Andrzej Silczuk: How old were you then?

Marcin Prokop: Oh, 23… 22… 23—something like that.

Dr. Andrzej Silczuk: You were really just a kid in that world.

Marcin Prokop: Yes, although I had already seen a bit of the media world, because for a few years prior, I had been the editor-in-chief of "Machina" magazine, a pop-culture publication that was quite significant and influential at the time.

I also had the experience back then of walking into a group of people who were often twice my age and suddenly becoming their boss. I had to build some kind of authority without having much of a foundation to build it on, since I hadn't really done anything in life yet, and suddenly I had to manage people who had twenty or more years of experience behind them.

I wondered then what role to adopt and how to come across as credible. I ended up choosing a strategy of simply not pretending to know everything. I adopted a strategy of asking others for advice as mentors, and then, based on the information I gathered, I made decisions—which, in effect, gave people the feeling that they were co-deciding.

Dr. Andrzej Silczuk: You were simply learning.

Marcin Prokop: Yes.

Dr. Andrzej Silczuk: So, this whole "Idol" story. It was, in fact, a learning process—you experienced a role, an identity that wasn't yours, but one you adopted as an attempt to imitate your predecessor. I take it that’s also one of the elements, since we’re learning our whole lives, right?

Marcin Prokop: I think one of the most important, or perhaps the most important, discoveries we can make on any path to so-called success is realizing what I’m good at, what my actual competencies are, what my innate tools are that I can work with, and what I can learn.

I always use Michael Phelps as an example—one of the greatest, or perhaps the greatest, swimmer in the history of the sport, who was born to swim. Very long arms, huge hands, a broad chest…

Dr. Andrzej Silczuk: Massive mitochondria.

Marcin Prokop: …yes, a long torso, short legs—perfectly designed for swimming. Now, imagine what would have happened if Michael Phelps hadn't found his sport, if he’d tried to become a champion at something else, if he’d tried to be a basketball player, for instance. He would have been mediocre or nothing at all. So, in my opinion, the most important thing we can do to help our careers—I’m going back to the word "career," though it’s a very broad term. Life is a career in a sense. A good title for a Budka Suflera album, by the way, if they were still around—"Life is a Career."

It’s about finding your natural capabilities and making the most of them. I realized early on that my capabilities were, first of all, being as natural as possible, being myself—even if that sounds terribly cliché—and not pretending to be anyone else. Secondly, operating somewhere between lightheartedness and being a bit of a circus clown, but behind every clown in history, there is some intelligence and an ability to analyze reality. It’s about shifting the weight between that role of the jester and the role of a person who can sometimes share a deeper thought or ask a smarter question. It’s about straddling the line between being someone who entertains and someone who occasionally prompts reflection or even causes discomfort.

Dr. Andrzej Silczuk: You’re talking about reaching a point where you start to recognize your own authenticity. At what moment are you able to see that what’s happening around you, that your environment, is starting to push against the boundaries of your authenticity? How do you realize that this is happening? Does it mean that, in a moment, you might have to lose something?

Marcin Prokop: I think it’s a feeling similar to having a stone in your shoe. You feel a certain discomfort. You feel like something is rubbing you the wrong way. You feel that you aren't the one at the helm of your own decisions, and that instead of pursuing your own ideas, you start guessing what the world around you might expect from you, and you try to anticipate those expectations by doing things you think will satisfy others.

It’s a bit like the syndrome of an overzealous employee who tries to please the boss before they’ve even had a chance to utter their magic spell.

Dr. Andrzej Silczuk: "People pleasers."

Marcin Prokop: Yes. And that is the simplest path to being an unhappy and frustrated person. I also think it’s not easy to free yourself from the pressure of being a machine that fulfills other people's expectations, because in most homes, we are conditioned to be just those kinds of machines. Parents implement this in us, consciously or unconsciously, by steering us, conditioning their love, and so on. So, rejecting this strategy of living for others and their expectations is a major step toward becoming self-directed and authentic, as you put it.

Dr. Andrzej Silczuk: Is it possible to be mistaken about this? I feel like I’m being authentic, but de facto, I’m not?

Marcin Prokop: I’m not sure I understood your question correctly... Could you paraphrase it?

Dr. Andrzej Silczuk: Have you ever played yourself, stepped into a role where you were almost certain that it was you, only to realize later that, oh no, that’s absolutely not me?

Marcin Prokop: I see. I do that consciously sometimes. It’s not like every situation requires me to show 100% of who I am in private, or who I try to be in private, because certain media roles require a bit of acting.

Obviously, you’re a bit of a different person when you’re hosting a lively gala for corporate employees who have had a few drinks and just want to have fun, want it to be entertaining, and want you to be their ringmaster. You host an event differently if it’s related to, I don’t know, the Smolensk anniversary—I’ve had those experiences too.

So, I can play with different versions of myself, but the art lies in doing it consciously. I mean, I know who I am, I know my constitution, and if I use my avatar—some chosen one as a costume—I take a version of myself out of the closet, I put on that costume knowing what I’m doing and why I’m doing it, and then I take it off, hang it back in the closet, and step back into my own shoes.

So, I do step into roles regularly. Being a judge on "Poland's Got Talent," which I’ve been doing for a while now, is also a kind of role where no one expects me to be 100% myself—understood as the "private me." Some things require amplification, some chords need to be played louder, but I think the key to being authentic is the awareness that you are doing it and why you are doing it.

Dr. Andrzej Silczuk: And that you step out of that role afterward.

Marcin Prokop: Yes.

Dr. Andrzej Silczuk: I understand, but there is a lot of talk today about a certain kind of image pressure. It affects everyone—from someone doing any kind of job, working in a company, holding a position, or perhaps not yet holding that position but already feeling the pressure of how they should behave, how to function during meetings, how to communicate, how to voice a grievance, because sometimes we have a grievance but we have to phrase it in a specific way so as not to accidentally offend anyone.

To the macro scale, where you, as a person with high public exposure, might have certain image pressures imposed on you. I’m thinking about expectations here. How do you deal with such pressures? Where do you find that "pebble in your shoe," and how do you accept its presence, because sometimes, I suspect, even though it chafes, it has to stay there for a while.

Marcin Prokop: I don’t know if this is a strategy that works for everyone, but it seems to me that in my case, the ability to be alone has worked. That is, a lack of attachment to how the group perceives me and a lack of building myself in relation to how the group perceives me. And that is something that has been with me throughout my life, actually, from a very early age.

Dość szybko nauczyłem się tego, że nawet jeśli grupa mnieodrzuca, nie akceptuje, to to nie jest powód do tego, żebym ja siebie samgorzej oceniał. Czyli mówiąc dzisiejszym językiem, nie czuję się tak dobry, jakilość lajków, które zdobywam, czuję się tak dobry, jak sam siebie oceniam, jaksam siebie uznaję w danym momencie.

Myślę, że wiele naszych decyzji motywowanych jest lękiem przedodrzuceniem przez grupę. Albo brak decyzji jest też motywowany lękiem byciaocenionym przez grupę, czyli nie zrobię czegoś, bo jak się wyrwę z czymś, jakbędę miał jakąś tam inicjatywę w firmie, będę zgłaszał jakiś pomysł, albo będęcoś chciał zrobić inaczej niż mówi „magiczna księga”, która nas instruuje, jakpostępować, no to mogę się wygłupić, to mogę się skompromitować, to mogę wyjśćna idiotę, to może się nie udać.

Czyli podejmuję decyzję, żeby czegoś nie zrobić, bo obawiam siękonsekwencji, bo może nie zostanę zaakceptowany, albo może zostanę wyśmiany.Tymczasem pewnie jako specjalista też od ludzkiej psychiki, od ludzkiego mózgu,to podzielisz, a może nie, może inaczej nauka na ten temat się wypowiada? Mysami poświęcamy sobie w naszej głowie dużo więcej czasu niż inni nampoświęcają.

Czyli ja, motywując swoje działania, lub ich brak lękiem przedodrzuceniem, de facto sam siebie sabotuję w imię czegoś, co jest tylko iwyłącznie demonem w mojej głowie, podczas gdy reszta świata poświęca temu 10%,5% tej uwagi, którą ja im przypisuję…

Dr hab.Andrzej Silczuk: …albojeszcze mniej.

Marcin Prokop: Albo jeszcze mniej. Używam czasami takiejanalogii człowieka, który jedzie wzdłuż drogi i mija drzewa, które przy tejdrodze stoją i myśli sobie: „Jezus Maria, co te drzewa sobie o mnie myślą, coone o mnie sądzą, tak jadę tą drogą, one tak się na mnie cały czas patrzą, jakone mnie oceniają, czy ja dobrze jadę?”. A te drzewa mijane tak naprawdę widząnas przez chwilę.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Jakw piosence Meli Koteluk – „Dlaczego drzewa nic nie mówią?”.

MarcinProkop: Takwyszło.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Tak wyszło, OK. Zrozumiałem, że to, o czym rozmawiamy, to jest poczuciewartości. I jeśli ono jest sterowalne z zewnątrz no tośmy są przepadnięci wtych okolicznościach.

MarcinProkop: Myślę,że dobrze jest odnieść sukces w jakiejkolwiek dziedzinie, żeby mieć bazę dozbudowania tego poczucia własnej wartości, czyli nawet jeśli, nie wiem,strzelam teraz, pracuję w firmie, która zajmuje się informatyką, załóżmy, i tamjestem oceniany według benchmarku tego, czy jestem dobrym programistą, czyjestem dobrym sprzedawcą oprogramowania – cokolwiek – to żeby móc mieć poczuciew tej firmie swojej wartości, niezależne od oceny innych, ja muszę mieć jakieśudokumentowane w inny sposób poczucie, że jestem wartościowy. Czyli np. jeślipoza tą firmą jestem, uprawiam jakiś sport, nie wiem, biegam maratony – czycokolwiek innego – i tam udowodniłem sobie, a przy okazji reszcie świata, żepotrafię osiągać wyniki, że jestem dobry, że mogę odnieść sukces, że jestemsprawczy, to można ekstrapolować to poczucie na inne rejony.

Ja też nauczyłem się tego dość wcześnie w szkole, gdziewydawałem gazetkę, najpierw szkolną, potem gazetkę studencką, kiedy sięokazało, że ja potrafię pisać, że potrafię do ludzi docierać, że mimo tego, żeto jest totalnie amatorskie dziennikarstwo powielane na kserokopiarce,rozdawane za darmo po to, żeby jakąś dystrybucję tym myślom zapewnić, a ludziepotem do tego się odwołują, przekazują sobie tę gazetkę, dyskutują o tym,jestem na ustach, moje opinie stają się istotne, to to utwierdza Cię wprzekonaniu że to, co robisz, może mieć wpływ.

No i potem, nawet na tak prostej rzeczy, na tak prostym małymsukcesie, możesz zbudować swoje poczucie, że mogę też, skoro mogłem prowadzićgazetkę szkolną, mogę też prowadzić gazetę typu „Machina”, która ma ileś tamlat tradycji, zatrudnia 50 osób, a jestem szczylem, który został właśnie jejdyrektorem z powodu różnych sytuacji, które miały miejsce.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Aletak sobie pomyślałem, że miarą sukcesu może być coś bardzo indywidualnego.Pytanie, w jakim obszarze? Bo przecież nie dla każdej osoby sukces będziewynikał z osiągnięć np. rozwojowo-zawodowych. Mogą być inne osiągnięcia. Dlaniektórych osób takim celem życiowym może być np. założenie rodziny, dla kogośinnego będzie to posiadanie własnej nieruchomości lub stan konta i posiadania. Dlakogoś może to być uzyskanie informacji zwrotnej, że to co piszę, to co robię,się podoba i ludzie chcą tego więcej. W jaki sposób, jak myślisz, można toznaleźć? Bo ja słyszę na razie o dużej pochodnej czasu – że musi upłynąć trochęczasu, zanim odszukasz w sobie ten obszar, który Cię dokarmi i da Ci poczuciesatysfakcji, która później wpłynie na poczucie wartości.

MarcinProkop: Ja bymsię najpierw przyjrzał temu, co sprawia, że robiąc to, nie patrzę na zegarek.To jest też dość łatwy wyznacznik, który pokazuje mi, gdzie jest moja strefazagubienia w jakiejś czynności, gdzie jest ten flow, który osiągam, robiąc coś.Czyli, robię jakąś czynność, nie wiem, gram w tenisa, gram na komputerze,wykonuję jakąś pracę, podlewam ogródek, zajmuję się dziećmi i nie myślę o tym,ile jeszcze czasu będę musiał to robić.

Czasami jak prowadzę programy na żywo, choćby te poranne, sątakie wydania, kiedy regularnie zerkam na zegarek patrząc ile jeszcze zostałodo końca i ten czas się ciągnie w nieskończoność, a są takie, kiedy naglewydawca mówi „Dziękuję bardzo”, a ja mówię „Jak to, już? 11.30?”. Tak poprostu. I jeśli masz w życiu coś, co powoduje, że nie patrzysz na zegarek, toznaczy, że prawdopodobnie jest to rzecz, która sprawia Ci przyjemność, którąrobisz dobrze, która gdzieś Cię wynosi – jak aeroplan w piosence zespołu RedHot Chili Peppers – i spróbuj zrobić z tego znaczącą część swojego życia.

W moim przypadku – zawód. Bo kiedy zrobiłem wspomniane gazetki,albo kiedy przygotowywałem jakieś audycje do radiowęzła, albo kiedy biegałem zamatorską kamerką i coś tam sobie kręciłem na podwórku, kiedy wymyślałem sobiejakieś etiudy, jakieś krótkie formy para-filmowe, to miałem poczucie, że robięcoś znaczącego dla siebie, że to jest fajne, że ja się w tym spełniam, że wiem,co robię, że robię to dobrze, że ma to pozytywny odbiór.

A równolegle przez wiele lat zmuszałem się do bycia kimś, kogosobie zdefiniowałem trochę sztucznie, czyli ja jestem ekonomistą, ja jestemfinansistą, no skoro już zainwestowałem w 5-letnie studia, skoro już jeskończyłem, skoro już zdobyłem tytuł naukowy, to ja jestem tym, co sobiewybrałem, nawet jeśli czuję, że to nie jest moje.

Czyli mówiąc inaczej – spróbuj zobaczyć, czy nie ma w tTwoimżyciu rozjazdu pomiędzy tym, co de facto robisz, a tym, co sprawia Cinajwiększą radość, przyjemność i co cię spełnia. I często, paradoksalnie, wieleosób boi się wybrać tę ścieżkę, która może im przynieść satysfakcję, ulgę,radość. Nie będą się musieli czuć jak kaczka, która płynie po powierzchni stawui bardzo szybko macha nóżkami pod wodą, ale płynie bardzo wolno, bo to jestsygnał tego, że robisz coś przeciwskutecznego, że wiosłujesz pod prąd.

Nagle jak zacząłem robić rzeczy zawodowo, które wcześniej misię nie mieściły w głowie, że mogą być moją rzeczywistością – czyli pisać dogazety, prowadzić gazetę, potem pracować w telewizji – to nagle poczułem, żeidzie mi to znacznie łatwiej, że znacznie szybciej odnoszę w tym sukces, żeznacznie lepiej sam się z tym czuję, niż pracując w banku.

Mimo 5-letnich studiów, które, jak już mówiłem, skończyłem,siedzę w tym banku i mam poczucie że, po pierwsze, nie rozumiem, po co tujestem. Po drugie, czuję się w tym przeciętny, nie czuję się w tym wybitny, aninie czuję, że mogę w tym być wybitny. Po trzecie, nie rozumiem większościprocesów, które mnie otaczają, jestem jakimś puzzlem większej całości, którejja nie rozumiem, nie rozpoznaję. Po czwarte, patrzę na zegarek, kiedy będziepiątek, kiedy można będzie stąd wyjść i ukochany weekendzik spędzić poza tąinstytucją.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Rozumiem,że szukałeś tej drogi. Pracowałeś w ogóle w banku? Zasiadłeś w takim miejscu?Czy to była metafora?

MarcinProkop: To byłopis rzeczywistości. Pracowałem w banku, który mieści się relatywnie niedaleko –na ulicy Senatorskiej.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Czylijest to pełne doświadczenie Marcina Prokopa.

MarcinProkop: Tak.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Boja sobie tak słuchając Ciebie, zacząłem wyobrażać, jaka ta wymyślona dorosłośćmusi być trudna. Że to wejście w tą tożsamość przypisaną, to znaczyniekoniecznie naszą, którą obejmujemy, jaką młodzi ludzie, większość z nas,podejmowała decyzję o swoich losach edukacyjnych i wybierała jakiś kierunekstudiów, nie mając pojęcia na temat tego, jak to będzie wyglądało przez testudia i po studiach. No i znaleźliśmy się w miejscu spełniania swojej drogizawodowej.

I słyszę o tej dorosłości, która może być mylnie interpretowana– jako robienie rzeczy, które nie sprawiają tej dziecięcej przyjemności, czylitej, w której można się zatracić. Mam takie pytanie, które pojawia mi się,ilekroć wchodzę w te rejestry i te tematy. Chciałem się Ciebie zapytać, jak Tyrozumiesz to, kiedy my tracimy tą dziecięcą zdolność do bawienia się zzatraceniem – nie tylko w czasie, ale też w rzeczywistości.

Chodzi mi o tą taką prawdziwą dziecięcą zabawę, w którejrzeczywiście wydarzają się fantastyczne doświadczenia. Pamiętasz to jak byłeśmałym chłopcem? Na pewno miałeś to, bo każdy z nas miał taką chwilę, że małymipatykami, kamykami czy żołnierzykami można było toczyć ogromne batalie i onebyły niezwykle skonstruowane w sposób taki, który dzisiaj, gdybyśmy jesfilmowali, byłby fantastyczną opowieścią. I nagle jakby to prysnęło. Co sięstało?

MarcinProkop: Myślę,że dziecko umiera w nas w momencie, kiedy zaczynamy wbrew sobie realizowaćoczekiwania, które nie są naszymi oczekiwaniami wobec życia, czyli pierwszyprzykład, żeby tak nie być gołosłownym i żeby tylko nie teoretyzować – w moimprzypadku to był wybór studiów, który nie był moim wyborem.

Znaczy, człowiek, który ma tam lat 18, 19 i mówią mu „Terazmasz wybrać swoją życiową drogę”, tak naprawdę g… wie w większości przypadków.I zmuszanie go do tego, żeby się określił na wiele lat, albo na całe swojeżycie niemalże – bo taka jest wtedy perspektywa młodego człowieka – „Terazmuszę wybrać coś, co będzie miało konsekwencje całe moje życie”, no jest jakąśtorturą, jest czymś, moim zdaniem, nieludzkim i czymś nieskutecznym też, bowiększość tych ludzi wybiera źle – bo jeszcze nie wie, kim są, nie wie, czegochcą, nie wie, do czego zmierzają. Jeszcze nie liznęło, że tak powiem, różnychlodów, mówiąc metaforycznie, z różnych cukierni, więc jeszcze nie wie, co imsmakuje. Ja poszedłem na studia finansowe nie dlatego, że kochałem finanse,tylko dlatego, że była presja pod tytułem „Zdobądź tzw. dobry zawód”.

Dr hab.Andrzej Silczuk: „Dobryzawód”.

MarcinProkop: Tak,no i co to jest „dobry zawód?”. Lekarz – lekarz tak, ale lekarz się musi dużouczyć – sam wiesz najlepiej – i jakby w tym zawodzie sukces osiągają nieliczni,więc odpadłem. Prawnik? O rany, wkuwanie tych wszystkich regułek na pamięć niema opcji. No to może ekonomia w sumie. Też będą potrzebowali ludzi, którzy będąliczyć cudze pieniądze.

No i tak trafiłem na uczelnię, która mnie nie pochłonęła i nie zafascynowałai nie była życiową przygodą, która była jakimś wyborem, z którym się po prostumęczyłem, dlatego, że mam tę cechę, że jak coś zacznę, to kończę. Nie wiem, czyta cecha jest akurat najbardziej użyteczna w niektórych momentach, alestwierdziłem „No skoro już powiedziałem A, to dojadę do samego końca”.

Może to też nie jest dobry pomysł, bo swojej córce dzisiaj,która też jest w podobnym momencie, już studia ma wybrane, ale zastanawia się,czy wybrała dobrze, mówię „Dziecko, pamiętaj, że zawsze możesz zmienić swojądecyzję, że nie ma rzeczy nieodwracalnych, może poza podatkami i śmiercią, to wzasadzie wszystkie rzeczy da się odkręcić. Więc jak uznasz, że to nie jesttwoja droga, to nie czekaj, zwiń manatki, idź inną drogą, szukaj, bo życie jestza krótkie, żeby się męczyć w czymś, co nie jest Twoje”.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Co pomagaw tym odnajdywaniu drogi?

MarcinProkop: Copomaga?

Dr hab.Andrzej Silczuk: Comoże pomóc? Co jest takim narzędziem, do którego moglibyśmy sięgnąć wtedy,kiedy nie wiemy? No bo też, nie oszukujmy się, masz 18-19 lat. I więcej.Czasami są osoby, które mają znacznie więcej – są po 30., po 40. roku życia inadal nie wiedzą, czego pragną w życiu.

MarcinProkop: Jestrzecz, którą każdy z nas może zrobić, która wydaje się na pozór idiotyczna, alewielokrotnie miałem dowód z życia, że działa. Zapytajmy swoich znajomychbliższych i dalszych, co, według nich, jest naszą najmocniejszą cechą. W czymmy jesteśmy dobrzy? No bo my mamy, oczywiście, jak Baron Munchhausen jakieś tamprzekonanie o sobie, ale sami się za włosy z bagna nie wyciągniemy, więc samiteż nie jesteśmy w stanie w wielu rzeczach na swój własny temat byćrecenzentami i podmiotem jednocześnie tej recenzji. Więc zapytajmy ludzi wokółnas, jak oni nas widzą i stwórzmy sobie taką mapę swojej osobowości, swoichmożliwości, swoich też słabych punktów – oczami, które widzą nas z zewnątrz, boto nam też pomoże trochę bardziej obiektywnie siebie określić.

A druga rzecz to nie bójmy się próbować –  bo i to niezależnie od wieku, nieważne, czymasz tam lat 20, czy 40, czy 50 –  próbujróżnych nowych rzeczy, bo może się okazać że to, co Cię tak naprawdę porwie,jeszcze tego nie znalazłeś. Po trzecie, w moim życiu takimi sprężynami, którepopychały mnie w stronę odnalezienia siebie, były często nowe relacje z nowymiludźmi.

To często oni mi otwierali jakieś takie „okienka transferowe”,w które mogłem wkraczać. Więc bądźmy na te relacje z ludźmi, którzy mogą staćsię naszymi mentorami – chociaż to takie bardzo mocne słowo, taki gravitas jestw tym słowie „mentor” – ale chodzi o kogoś, kto jest w czymś dobry, jest wczymś lepszy od nas, robi coś, co nas fascynuje, coś, co nam się podoba, coś,co widzimy, że może nas wciągnąć. I wchodźmy w relacje z tymi ludźmi, starającsię od nich jak najwięcej nauczyć, jak najwięcej od nich wydobyć, stać sięczęścią ich świata. I myślę, że dopiero po jakimś czasie skakania po tejplanszy, dopiero wtedy zrozumiemy, którą figurą jesteśmy.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Czypsycholog może być taką osobą, relacją, z której można skorzystać np. wsytuacji, w której właśnie potrzebujesz tego punktu odniesienia?

MarcinProkop: Tak,zakładając, że psycholog widzi Cię z zewnątrz, że jest osobą możliwieobiektywną, że też jesteś wobec niego szczery, no bo to też jest warunekkonieczny powodzenia tej operacji. Mam wrażenie, że wiele osób próbuje naterapii kogoś udawać, co jest już w ogóle zaprzeczeniem istoty terapii.Przychodzisz po to, żeby zrobić wrażenie na psychologu? To już jakby się napoczątku chyba nie zrozumieliśmy w tym, do czego zmierzamy. Więc umiejętnośćstanięcia przed kimś „nago”, w sensie metaforycznym, jest ważnym punktemwyjścia do tego, żeby można było ten feedback na swój temat otrzymać. Czy to odwspomnianych znajomych czy od psychologa. Myślę tylko, że dobrze jest teżdokonać właściwego wyboru psychologa, ale to już jest Twoja kompetencja, żebypowiedzieć ludziom, jak to zrobić, bo jak źle trafisz, no to może się okazać,że efekt będzie przeciwskuteczny.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Zdecydowanietak. Psychologów jest bardzo dużo w Polsce lub osób etykietujących się…

Marcin Prokop: Za dużo.

Dr hab.Andrzej Silczuk: …tym szyldem, bo nie posiadają kompetencji do tego. Rzeczywiście, są takieosoby, jak np. opiekunowie terapii, którzy potrafią w krótkiej rozmowieukierunkować osobę poszukującą adekwatnego dla swoich potrzeb psychologa i tojest fajne. To rzeczywiście jest takie dodatkowe narzędzie, z którego możnaskorzystać. Chciałem Ciebie zapytać, czy w takim razie masz jakąś wypracowanąkotwicę, którą możesz zarzucić wtedy, kiedy czujesz, że ten prąd dziejówzaczyna Cię pchać w stronę, która wrzuca Ci kamienie do butów, nazwijmy jechwilowo sandałami, że tak można niby je otrzepać i oczyścić, ale wiesz, cochwilę wracają kolejne. Jaką kotwicę można zarzucić po to, żeby móc wrócić dosiebie? Bo wiadomo, że nie jesteśmy w stanie utrzymać tej tożsamościzintegrowanej przez cały czas, natomiast okresowo będziemy z niej wytrącani.Jak tam wrócić?

MarcinProkop: Możeopowiem rzecz, która pozornie się nie łączy z Twoim pytaniem, ale będzie wefekcie poniekąd odpowiedzią na nie. Kiedyś pamiętam taką historię o króluFrancji, nie pamiętam, którym Karolem on był, ale wyprawił się kiedyś ze swoimwojskiem na bitwę z Brytanią. Ustawili się w szczerym polu, patrzyli na siebieprzez długie godziny, jak to wtedy na polu bitwy, zanim ruszyli do walki to sięoceniali wzrokiem i stali w tych swoich metalowych szyszakach i zbrojach prężącoręże.

No i w tym momencie król usłyszał za sobą w swoich własnychoddziałach szczęk oręża, więc uznał, że jest zdrada, że jakaś dywersja sięodbywa, że ktoś za jego plecami dobył broni i będzie stanowił zagrożenie, więcnie czekając długo, wyjął miecz z pochwy i zaczął siec na prawo i lewo swoichwłasnych żołnierzy, myśląc że wśród nich ukrywa się zdrajca.

Zabił kilkanaście osób, aż w końcu osłabł na tyle, że już niebył w stanie siec dalej. W tym czasie, kiedy on machał mieczem, nikt mu nieprzeszkodził. Nikt nie powiedział: „Królu, ale to nasi!”. Okazało się w tzw.międzyczasie, że ten szczęk oręża to po prostu włócznia, która wypadła z rękiktóregoś z rycerzy i upadając uderzyła metalową częścią w hełm któregoś zwojaków. Król to uznał za szczęk oręża.

A druga historia związana z tym samym władcą jest taka, żeprzez wiele lat przekonywał swoich dworzan, że jest zrobiony ze szkła, wzwiązku z tym co rano trzeba go okładać poduszkami, po to, żeby sobie niezrobił krzywdy. Król jest zrobiony ze szkła, więc musimy go odpowiedniozabezpieczyć. Potem, wiele lat później, okazało się, że prawdopodobnie cierpiałna schizofrenię i wtedy jeszcze ta choroba nie była rozpoznana, w związku z tymdworzanie usłużnie, grzecznie okładali go poduszkami, bo król tak chciał.

Dlaczego opowiadam tę historię? Bo to, co się wtedy wydarzyło,ma bardzo wiele wspólnego z tym, co teraz się często z nami dzieje, czylimówiąc krótko – jesteśmy ofiarami swoich własnych dworów, jesteśmy takimikrólami w swoich bańkach, w których interesie jest poklepywanie nas po plecach,utwierdzanie nas w przekonaniu, że jesteśmy fajni, że mamy słuszne opinie, żeto, co robimy, robimy dobrze.

Sami te bańki kreujemy, chociażby usuwając ze znajomych wmediach społecznościowych tych, którzy się z nami nie zgadzają, którzy myśląinaczej, którzy głosują na kogoś innego i nagle stajemy się otoczeni przez dwórtak jak ten król, tak jak Neymar, który też ma swoich dworzan, swoich kolegów,którym płaci za to, żeby z nimi jeździli gdzieś tam na imprezy, na mecze,którzy udają jego przyjaciół, mimo że są płaconymi pracownikami.

Jeśli my się tej bańki dworskości nie pozbędziemy, jeślibędziemy się otaczać wyłącznie ludźmi, którzy się z nami zgadzają, bo sączasami od nas współzależni, tak jak dworzanie byli zależni od króla więc się znim zgadzali, tak samo my hodujemy sobie taką bandę ludzi współzależnych od nasz powodów różnych – emocjonalnych, finansowych, biznesowych itd. – to my siębardzo łatwo z tej kotwicy zerwiemy.

Czyli, wracając do początku – żeby się zakotwiczyć w tym porciewiarygodności i bycia wiernym sobie, to trzeba się otaczać ludźmi, którzy są wstanie nas challenge’ować, którzy są w stanie powiedzieć nam: „To nie tak”. „Myliszsię”, „Nie zgadzam się z Tobą”, „Można to było zrobić inaczej”, „Postąpiłeśniewłaściwie” itd. Czy, mówiąc krótko, sprowadzają Cię na ziemię nie licząc sięz tym, że mogą się narazić na, nie wiem, to, że się obrazisz, sfochujesz,będziesz zagniewany itd.

A druga rzecz to jest otwartość na otrzymywanie tychinformacji. Oczywiście, nasze ego często nas huśta w tę stronę, że każdakrytyka na pewnym poziomie staje się atakiem na naszą własną tożsamość i bardzołatwo jest też przeoczyć te istotne głosy, które mogą nas zbudować w imię tego,że „Ja wiem lepiej, co on mi tu będzie mówił”. Więc, mówiąc krótko, nie otaczaćsię dworem pochlebców, dworem, który nie zbuduje Cię nigdy, tylko otaczać sięludźmi, którzy są dla Ciebie wyzwaniem, wchodzić w dyskusję z ludźmi, którzyteż się z Tobą nie zgadzają.

Takim przykładem osoby, która właśnie stworzyła swoje życiewokół dyskusji był zastrzelony niedawno Charlie Kirk, czyli prawicowy aktywistaamerykański, który jeździł po kampusach mając swoje przekonania, mając swojepoglądy, bardzo radykalne czasami. Wchodził w dyskusję z ludźmi, którzyprzychodzili, stawali za mikrofonem i challenge’ował ich, a oni jego i czasamiokazywało się, że jedna strona zrozumiała coś bardziej po takiej dyskusji, albowyszła z niej z jakimś ziarnem niepewności wobec siebie samego.

To jest moim zdaniem coś, co nas najbardziej buduje, czyli jakna siłowni, jak chcesz żeby Ci mięśni urosły, to musisz je naderwać, musiszspowodować ich zapalenie, musisz je przeciążyć. Tak samo jest z Twojąosobowością – żeby ona rosła, to musisz ją podrażniać cały czas w jakiś sposób.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Mówiszo dynamice i takich autentycznych relacjach też…

MarcinProkop: Tak.

Dr hab.Andrzej Silczuk: …umiejętności budowania takiej kultury w relacjach, nie tylko życiowych, alezawodowych również, czym jest przekazywanie sobie informacji zwrotnej, tzw.feedbacku.

MarcinProkop: Tak. Iotwartość na to.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Nopewnie, bo współcześnie w ogóle mówi się więcej nawet o feedforward niżfeedback, czyli nie daję Ci informacji, w której będziemy zastanawiać się natemat tego, co poszło nie tak, tylko czego oczekujemy na przyszłość. Czylistaramy się karmić się tak, by to, co nas otacza, stawało się lepszą jakością.Myślę sobie, że to bardzo ciekawe, bardzo cenne. Czy jakieś inne relacje Ciprzychodzą do głowy, które mogłyby być takimi rozwojowymi, pchającymi dostawania się lepszymi wersjami siebie?

MarcinProkop: Bardzoprostą rzeczą, którą można dla siebie samego zrobić, jest szukanie informacji wźródłach, które są pozornie sprzeczne z naszym światopoglądem. Czyli, mówiąckrótko, jeśli jestem, no nie wiem, liberałem z przekonań i normalnie czytałbymtylko „Newsweeka”, bo to jest część mojej bańki, która utwierdza mnie wprzekonaniu, że myślę słusznie, to kup sobie czasami „Do Rzeczy”, albocokolwiek innego, co jest spoza Twojej bańki, i zobacz, jak ta sama informacjajest przetworzona przez kogoś, kto myśli zupełnie inaczej niż Ty, albo kto mazupełnie inne cele. Czyli znowu wracamy do tego, żeby challenge’ować status quotego, co czuję, co wiem.

Druga rzecz to jest coś, co ja sobie nazywam „szczepionką nazmianę”. No bo zmiana jest dość dolegliwa dla każdego z nas, chyba nikt nielubi za specjalnie zmian, no ale one będą nadchodzić czy chcemy czy nie chcemy.Taką makrozmianą która nas wywróciła do góry podszewką była choćby pandemiaCOVID-u, która nas postawiła na baczność i nagle się okazało, że musimy znaleźćnowe strategie przetrwania, uczenia się, komunikowania, podróżowania itd.

Pewnie byśmy wielu rzeczy nie zbudowali, typu choćbyumiejętność pracy zdalnej, gdyby nie zmusiła nas do tego ta okoliczność i takieokoliczności, które nas będą zmuszać do zmiany, będą się pojawiać. I żeby siętej zmiany nie obawiać, żeby ona nas nie paraliżowała, czy nawet w mikroskali,no nie wiem, przyjdzie nowy prezes do firmy i będzie chciał potasować karty poswojemu, to warto robić sobie takie „mikroszczepionki na zmianę” w postaci celowegozmieniania swoich dotychczasowych przyzwyczajeń, po to, żeby z tychprzyzwyczajeń, z tych kolein, świadomie wychodzić.

Czyli mówiąc inaczej, jeśli na co dzień robię zakupy w Żabce,bo jest blisko mojego domu, to zrób wysiłek i pojedź do Biedronki, która jestkawałek dalej, keczupy tam stoją na innych półkach, majonez stoi gdzie indziej,więc musisz włączyć myślenie, żeby te produkty odnaleźć, bo w Żabce już robiszto automatycznie.

Dr hab.Andrzej Silczuk: OK,czyli, że życie to nie Chat GPT.

MarcinProkop: Tak.Dokładnie.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Żenie idziemy na skróty, niech samo się nie dzieje za nas, tylko dajemy sobiemałe, drobne wysiłki.

MarcinProkop: Tak.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Toteż fajna profilaktyka zaburzeń poznawczych na przyszłość, trenowanie głowy.

MarcinProkop: Albojeżdżąc nie wiem, z dzieciakiem do przedszkola każdego dnia tą samą trasąsamochodem, zmień tę trasę. Wiadomo, że dziecko może będzie płakało te pięćminut dłużej, albo Ty się spóźnisz do roboty raz czy dwa, ale przynajmniej niebędziesz jechał na automatycznym pilocie, bo będziesz musiał, wyłączywszynawigację, zastanowić się, jak pojadę dookoła przez inne osiedle, to jak jadojadę do tego miejsca docelowego.

Czyli, moim zdaniem, nie ma tu oczywiście żadnych podstawnaukowych w moim przypadku – znowu Ty pewnie miałbyś tutaj więcej dopowiedzenia – ale, moim zdaniem, jakąś chorobą cywilizacyjną, która nas zaczęłatoczyć, a stanie się za chwilę wielkim problemem, jest cedowanieodpowiedzialności za nasze decyzje na agentów AI-owych, którzy coraz częściejsą wykorzystywani do banalnych kwestii typu, nie wiem, jakie spodnie dzisiajmam założyć.

Więc agent Cię pyta: „A jaką masz górę?” – „No mam niebieskąkoszulę” –„Aha, no to załóż to i to”. Skoro już w tej chwili oddajemyodpowiedzialność za różne decyzje, albo za wyszukanie informacji, albo zacokolwiek, elektronice, mimo wszystko, która nie jest inteligencją białkową,jest sumą algorytmów przetwarzających to, co już wiemy, to my niczego nowegonie stworzymy, jeśli będziemy polegać na tym, co już jest, co jest tylko nowymprzetasowaniem istniejącej wiedzy.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Mówiszo tym, że oddajemy tę funkcję decyzyjności przy bardzo prostych rzeczach,prostych wyborach. Ale ja myślę sobie o tym, że jeśli będziemy się w tozagłębiać, to stracimy tą kompetencję do podejmowania decyzji w dużotrudniejszych sprawach. Na przykład bycie sobą dzisiaj, pozostawanie sobą, jestkonsekwencją prawdopodobnie wielokrotnego stawiania granic i mówienia „nie”. Iteraz moje pytanie do Ciebie – czy pamiętasz jakąś taką okoliczność, sytuację wktórej, żeby pozostać sobą, musiałeś powiedzieć „hard no” i jakie to miałokonsekwencje? W sensie, jak sobie z tym poradzić? Bo bycie asertywnym kiedyś,dzisiaj mówimy o byciu świadomym swoich granic, nie wydarza się za darmo.

MarcinProkop: Takipierwszy przykład z brzegu, może niezbyt wysokich lotów, jest taki, że kiedyfirmy wydają pieniądze na to, żebym przyjechał do nich na event i zostałprowadzącym ich wieczór, który tam się wydarza raz do roku, nie wiem, DniRybnika, albo 20-lecie fabryki śrubek, albo cokolwiek innego, to zdarzało sięrelatywnie często, że płacąc jakąś tam kwotę ten pracodawca Twój okazjonalnyoczekiwał, że on nabywa prawa do Ciebie.

I to są takie momenty kiedy bez postawienia jasnych granic typu„Wiem, że mi płacicie, doceniam to bardzo, ale płacicie mi za bardzo konkretnąusługę”. Tak jak ja idę do lekarza, to płacę mu za bardzo konkretną usługę. Jakidę do psychiatry, to nie idę po to, żeby dla mnie zatańczył, tylko idę po to,żeby mi powiedział, co ja mam z głową i jakie leki brać.

Więc Wy mi płacicie za to, po co ja tu przyjechałem, a resztajest już „No, no” –poza negocjacją. I musisz się zmierzyć z tym, że będzie jękrozczarowania, że będzie jakiś może komentarz pod tytułem „O, woda sodowa muodbiła”, albo że będzie jakaś presja na zasadzie „No ale może raz – ale możetylko na chwilę – ale może na 15 minut”. Więc w takich momentach bycie wiernymsobie polega też na byciu uprzejmie asertywnym i mówieniu…

Dr hab.Andrzej Silczuk: „Uprzejmieasertywnym”.

MarcinProkop: … mówieniu„Nie, nie, dziękuję”. Natomiast łatwiej się mówi nie, kiedy ma się jakąśjednak bazę już sukcesu za sobą, też sukcesu mierzonego w poczuciubezpieczeństwa, czyli mówiąc inaczej, jak już masz na tyle dużo pieniędzy, żemożesz po prostu robić rzeczy, które chcesz, bo wiesz że ich niezrobienie niebędzie generowało żadnych konsekwencji pod tytułem „Ja nie przetrwam – jak tegonie zrobię, nie wezmę tej roboty, nie przyjmę tego zlecenia, nie zrobię tegotak, jak oni oczekują, to wydarzy się coś, co będzie dolegliwe dla mnie, mojejrodziny, dla poczucia mojego bezpieczeństwa w przyszłości”. Więc dopóki niemasz takiej poduszki, mówię o swoim świecie, o swoim przekonaniu, każdy możesobie to na swój sposób zredefiniować, że stać Cię na to, żeby nie robićrzeczy, których nie chcesz, to jest ciężko być asertywnym. Ciężko sobiewyobrazić, że młody dzieciak który przychodzi do korporacji, jest na samym doletej „drabiny dziobania” i jest w jakimś tam stopniu mobbowany przez swojegozwierzchnika, a chciałby w tej firmie zrobić karierę, że on powie twarde „nie”,że się nie ugnie, ale z mojej perspektywy wynika, że warto jednak te granicestawiać.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Tojest pochodna wieku, doświadczenia?

MarcinProkop: Wydajemi się, że to dzisiejsze młode pokolenie ma w tym większą łatwość. To jestchyba sukces wychowawczy naszego pokolenia, że myśmy stworzyli „potwory”, wcudzysłowie, które potrafią się obronić.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Powiedzieć„nie”.

MarcinProkop: Słucham?

Dr hab.Andrzej Silczuk: Powiedzieć„Nie, nie zgadzam się, nie chcę tego”.

MarcinProkop: Tak,potrafią wyartykułować coś, co dla 40-50-latków jest nie do pomyślenia, jestinterpretowane jako brak ambicji, jako brak zaangażowania, a podczas gdy dlatych ludzi to jest strategia przetrwania. Oni po prostu wiedzą, że w tensposób, po pierwsze nie dają, się z… komuś, a po drugie, nawiązując do tematurozmowy, pozostają wierni sobie, co jest dla nich jakąś tam wartością istotną wżyciu. Po trzecie, wiedzą, jakie mają priorytety, że wyścig szczurów wkorporacji nie jest najważniejszym osiągnięciem ich życiu. Jak nie tu, to gdzieindziej.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Możeto nie być wyścig. Jeśli dobrze organizacja pracuje nad tym, żeby nie tworzyćaż tak bardzo kompetytywnego środowiska, tylko „Wszyscy razem do celu”, to możebyć zupełnie inny rodzaj przygody. Chciałbym spiwotować tę historię, borozumiem, że za asertywnością stoi lęk. Jest się młodszym, mniej doświadczonym,albo mniej dokarmionym własnym sukcesem, czy ma się mniejsze poczucie wartości.Przy stawianiu granic może być to satysfakcjonujące, że pozostajemy wiernisobie, swoim ideałom, poczuciu zintegrowanego bycia sobą w tej całej historii. Alesą pewnie takie okoliczności, w których nie bycie sobą było pozytywne, może byćkorzyścią.

Czy przychodzi Ci do głowy jakaś taka okoliczność, w którejjednak chowamy siebie za maskę sceniczną, niezależnie od tego, czy jest sięosobowością sceniczną, tak jak Ty, czy jest się po prostu Andrzejem, którypracuje w gabinecie lub w jakiejś firmie, w organizacji.

Marcin Prokop: Próbuję sobie przypomnieć takiezdarzenia, które w jakiejś niedalekiej przeszłości byłyby odpowiedzią na Twojepytanie, czy zdarzyło mi się jakoś zdradzić samego siebie istotnie, żebyosiągnąć jakieś frukta, ale chyba od dawna nie miałem takiego epizodu. Wręczmiałem takie poczucie satysfakcji z odmawiania rzeczy, które mogłyby miprzynieść jakiś tam finansowy wymiar sukcesu, natomiast w pewnym momenciebardziej cenisz jednak swoją integralność, niż stan swojego konta. Więc jeśliktoś Ci proponuje, nie wiem, parę milionów złotych za to, żebyś się przebrał zakabanosa ze względu na Twoje fizyczne podobieństwo, uderzające, do wysuszonejparówki i żebyś reklamował firmę, która takie kabanosy produkuje, to myśliszsobie, że może ja jednak bez tych paru milionów przeżyję, może nie kupię sobiekolejnego samochodu albo czegoś tam, ale tak naprawdę to ja wcale nie marzę otym samochodzie, a marzę o tym, żeby potem nie żyć do końca życia z poczuciem,że ludzie mnie kojarzą z tego, że byłem suchą kiełbaską.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Dlamnie jesteś jednym z bohaterów stawiania granic, ponieważ nigdy nie widziałemCię w reklamie produktów z zawartością etanolu. Jest to topniejąca populacjaosób, które mają dużą rozpoznawalność, a nie dały się wciągnąć w tę grę.

MarcinProkop: Tojest bardzo częsta propozycja, która się pojawia z jakiegoś powodu, co mnieosobiście zadziwia, bo ja właściwie jestem osobą niepijącą. Nie dlatego, że mamwszyty esperal i mam liczne doświadczenia adyktywne – wręcz przeciwnie, nigdynie miałem z alkoholem żadnego problemu, bo też mi on nie smakował. Więc pozajakimś okazjonalnym, legendarnym piwkiem, albo lampeczką wina, to w zasadzie jaz tym alkoholem się nie kojarzę w żaden sposób. A jednak, nie wiem, może zewzględu na moją poranną opuchliznę, którą czasami reprezentuję w programie „DzieńDobry TVN”, ludzie myślą „O, ten to se lubi dać w szyję, to damy mu reklamęwhisky albo tam czegokolwiek”.

Więc takich ofert dostawałem całkiem sporo, natomiast ja sobieporadzę bez tej gaży. A myślę sobie, że jeśli miałbym przyłożyć rękę dopromocji narkotyków, to bym wolał jednak nie być współodpowiedzialny za jakąśtam sumę ludzkich nieszczęść, bo jednak normalizowanie czegoś, co jest używkądestruktywną, a co więcej przypisywanie tej używce jakichś cech „fajności”,cech „pożądanej osobowości”, cech „pożądanego sposobu spędzania czasu”, to jestjakaś aberracja kompletna.

Tak samo jak normalizacja używania marihuany przez, chociażby,różnych artystów, że „to jest fajne”. Jak chcesz, to se jaraj – ja nie mam nicdo tego. Jesteś dorosły, możesz wybrać taką albo inną drogę, taką albo innąużywkę, ale dopisywanie do tego jakiejś lifestyle’owej ideologii, że to jestten „aspiracyjny sposób życia”, do którego powinieneś grawitować, to jest coś,co budzi mój sprzeciw.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Boto trochę jakbyś oddał część swojej tożsamości temu produktowi.

MarcinProkop: Tak.

MarcinProkop: Bo tecechy, które ty zbudowałeś, swój wizerunek, to, jak jesteś postrzegany,niezależnie od Twojej interpretacji tego, jak patrzy się na Twoją twarz wprogramie śniadaniowym. Natomiast to, jaką postawą Ty się kierujesz, zostałobyprzeniesione do produktów, które automatycznie dostałyby to podbicie, rozumiem,że też w atrakcyjności swojej, korzystając z atrakcyjności Prokopa.

MarcinProkop: Jestszereg badań, które wskazują na to, że cechy osoby, która reklamuje danyprodukt, przenoszone są częściowo na ten produkt. Więc być może teraz ludzieutożsamiają szampon przeciwłupieżowy z miłym, sympatycznym elementem poranka.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Coś oczyszczającegojest w tym.

MarcinProkop: Tak, cośtakiego, co pozwala Ci się pozbyć problemu. Więc oczywiście różne moje decyzjeo różnych współpracach komercyjnych mogą się niektórym nie podobać, aleprzynajmniej w ramach swojego wewnętrznego poczucia integralności mogę sobiesam powiedzieć, że nigdy nie reklamowałem produktu, którego sam bym nigdy nieużywał. Nigdy nie zdarzyło mi się, żebym namawiał ludzi do czegoś czego sam niezasmakowałem, albo czego nie używałem, albo co uznałbym sam osobiście zaekstremalnie szkodliwe. A za coś takiego uznaję alkohol, więc nie będę goreklamował.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Całyczas rozmawiamy o tej Twojej autentyczności, która właściwie w całej tejrozmowie wybrzmiewa w każdym zdaniu. Psychiatryczne pytanie – pytanie o głosy,ale nie takie głosy, jak głosy, głosy, tylko taki „wewnętrzny strażnik”, którymówi: „Ej, Marcin, nie przesadzaj, zatrzymaj się”. Masz coś takiego? Coś takiego,co Cię powstrzymuje? Bo ja mam wrażenie, że jesteś człowiekiem temperamentnym.Pamiętamy Cię z prowadzenia też programu, w którym później stałeś się jurorem.Tam było bardzo dużo energii, takiej rzutkości i dynamiki. No i też patrzę naCiebie w tej chwili, bardzo wyważonego i takiego czujnego w tym, co chceszpowiedzieć naszym widzom. I zastanawiam się, czy jest Twój przycisk taki,którym Ty nagle sobie dohamowujesz. Jak w motocyklu – ten dodatkowy, stopny,nożny hamulec, którym się tam troszeczkę wytraca prędkość.

MarcinProkop: Myślę,że jest odwrotnie. To znaczy, jest przycisk, którym się napędzam.

Dr hab. Andrzej Silczuk: To ciekawe.

MarcinProkop: To, coteraz obserwujesz i tam Państwo siedzący po drugiej stronie, to jest bardziejten stan mojej entropii takiej, wiesz, stan, w którym jestem najczęściej, zktórego niechętnie wychodzę. Ale jak z niego wychodzę, to wychodzę w celu – czylijak zapala się czerwona lampka na kamerze, no to trochę jakbyś spuścił chartaze smyczy i kazał mu gonić za zającem. On z tego potulnego kanapowego pieska –mam charta, więc wiem, jakie potrafią być…

Dr hab. Andrzej Silczuk: Takiego dużego charta czywłoskiego?

MarcinProkop: Whippeta,czyli coś pomiędzy włoskim, a tym takim chartem regularnym. Chart angielski, tojest jakby inne określenie tego pieska. No to on jest na co dzień po prostunieruchawym kanapowcem, który sobie leży przytulony na łóżku do swojego panaalbo pani. Natomiast w momencie kiedy odpala mu się jakiś trigger, nie wiem,pod tytułem zając na polu albo kuna chodząca po dachu, to zamienia się w bestię,która będzie z klapkami na oczach biec, żeby to biedne zwierzę dopaść.Prawdopodobnie już by nie wiedział co z nim zrobić, jakby je dopadł, bo jednakten instynkt jest jakoś stępiony przez ucywilizowanie.

I tak samo u mnie – jak już poczuję, że w tym wyścigu zrobiłemo parę kroków za daleko, to gdzieś wyhamuję. Niektórzy mówią, że mam tęumiejętność dohamowywania tuż przed bandą i że to jest coś cennego. Zresztąoglądałem jakiś czas temu z bliska zawody driftingowe i tam jest takadyscyplina, która się nazywa „Kiss the wall”, czyli chodzi o to, żeby driftującautem przy sporej prędkości, prowadzić ten samochód tak, żeby znaleźć sięmożliwie najbliżej betonowej barierki. Nawet się o nią otrzeć – to jest ten pożądanymoment tego „Kiss the wall”, czyli dotknij jej, ale nie rozwal o nią samochodu.Ja sobie myślę, że ja czasami jestem kierowcą takiego „driftowozu”, że czasamisprawdzam, gdzie jest granica „dla funu”, bo lubię brykać. Bo lubię obserwowaćreakcje ludzi w momencie, kiedy wprowadzam ich w stan konfuzji, kiedy robięrzeczy nieoczekiwane, kiedy nakłuwam jakiś balans samozadowolenia, albo kiedywywracam do góry nogami emocje, które zastaję w danym miejscu. Jest poważnagala, wszyscy są w smokingach, a ja odwracam emocjonalną stronę tej sytuacji,próbując tych ludzi jednak wprawić w stan rubasznego śmiechu, a nie uniesionegooczekiwania, prawda, na wiersz, który popłynie z moich ust.

Więc mówiąc krótko – bawię się tą rolą, ale czasami nawet piesbawiący się z innym psem może za mocno kłapnąć zębami i yorkowi odgryźć głowę.Więc staram się mieć ten hamulec gdzieś tam wgrany w system. Myślę, że – jużjakby kończąc, odpowiadając wprost na Twoje pytanie – myślę, że moment, wktórym dohamowuję, to jest moment, kiedy czuję, że mógłbym kogośnieintencjonalnie skrzywdzić.

Czyli, jakby, łatwo jest, robiąc w tym, co robię, zagalopowaćsię gdzieś w żarcie, w ironii, w sarkazmie, w takiej zabawie słownej za granicę,poza którą ktoś, kto ma być potraktowany niewinnie, ma ze mną wejść we wspólnązabawę, we wspólne brykanie, nagle widzę, że on już jakby nie nadąża, w sensie,że już się nie bawi, że jego już boli. I taki „safe word” wtedy widzę w jegooczach pod tytułem „Już przestań”, nie? I wtedy jest ten „moment stop”.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Czylirzeczywiście spełnia to współczesną definicję wolności, że wolność kończy siętam, gdzie zaczynają się granice drugiej osoby.

Marcin Prokop: Tak.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Myślącdzisiaj o młodych osobach, o takich osobach, które są na początku tej drogi,takim 20-letnim Marcinie – czy jest coś, co Ty – jako w tej chwili mężczyzna wwieku średnim, nie będę ukrywał, jesteśmy w tym samym praktycznie wieku – czyjest coś takiego, co chciałbyś takiej osobie przekazać? Biorąc pod uwagę, że sąto osoby, które mają trochę lepsze skille niż my mieliśmy w stawianiu granic,czy w ich monitorowaniu, natomiast przed nimi cała droga odkrywania siebie wprzyszłości, wykrystalizowywania tożsamości i takiej umiejętności poszukiwaniawłaśnie tego „flow”.

MarcinProkop: Myślę,że bardzo bym chciał, żeby nie ulegali propagandzie, która, niestety, jest dośćpowszechna, z której wynika, że miarą Twojego sukcesu jest skala Twojegoposiadania.

Bardzo wielu dzisiejszych bohaterów masowej wyobraźni, takichjak, nie wiem, Andrew Tate chociażby, który w tej, nazwijmy to „manosferze”,jest jakąś ikoną dla wielu młodych i bardzo młodych ludzi, chłopców zwłaszcza,że jest to człowiek-mem, że to jest postać, którą jak się potraktuje zbytpoważnie, staje się szkodliwa, bo jego jedynym wyznacznikiem życiowego sukcesujest miara tego, ile samochodów kupiłeś, ile kobiet przeleciałeś, na iluimprezach byłeś. I jeśli to ma być dla Ciebie, młody człowieku, miara Twojegosukcesu, to szybko się rozczarujesz, bo ten sukces materialny, po pierwsze, mato do siebie, że on nigdy nie przychodzi. Zawsze jest ktoś, kto ma więcej,zawsze jest ktoś, z kim możesz jeszcze się pościgać, zawsze masz za mało. Naekonomii zresztą mnie uczyli, że potrzeby ludzkie są nieograniczone, że to jestjedna z pierwszych zasad w ogóle kapitalizmu – i to jest prawda.

Może pohuśtasz swoją dopaminę kolejnym samochodem przez dwatygodnie, a potem będzie pustka, jeśli nie znajdziesz innego sposobu na to,żeby w swoim życiu wypełnić definicję „sukcesu”. Więc nie słuchaj głupców,którzy będą Ci mówić, że Twój sukces to są Twoje pieniądze – to po pierwsze. Apo drugie –nie bój się, nie lękaj się. Myślę, że jakbym ja to usłyszał mająclat 20, to gdybym to usłyszał od kogoś…

Dr hab.Andrzej Silczuk: Komuufasz?

MarcinProkop: …kto byłbydla mnie autorytetem i komu bym zaufał, to myślę, że też szybciej bym wielerzeczy zrozumiał, bo lęk jest czasami bardzo paraliżujący, a bardzo często, jakjuż rozmawialiśmy, ten lęk wiąże się z tym, jak zostaniemy przez świat odebrani,jak zostaniemy ocenieni. Więc mówiąc krótko – nie wiem, czy w tym zacnympodcaście mogę przekląć, ale zrobię to mimo wszystko, po prostu p… opinieinnych.

Staraj się jednak być dla siebie najsurowszym recenzentem, niezastanawiając się nad tym, czy ja jestem akceptowany, czy jestem lubiany, czyprzynależę, czy jestem częścią jakiejś większej całości, czy jestemwystarczająco białą owcą, żeby nie odstawać od stada, bądź czarną owcą – nauczsię po prostu żyć w samotności, naucz się żyć bez aplauzu innych, a będzie Ciłatwiej.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Marcinie,bardzo Ci dziękuję za te słowa i za tę rozmowę.

MarcinProkop: Jarównież bardzo dziękuję za zaproszenie i za pytania, które nie dotyczyły tego,co zawsze, czyli „Jak się poznaliście z Dorotą Wellman?”.

Dr hab.Andrzej Silczuk: Miałemto pytanie właśnie zadać, ale skoro chciałbyś, to wrócimy do niego przy jakiejśinnej okazji. Bardzo Ci dziękuję, to była ogromna przyjemność po mojej stronie,mam nadzieję, że po Waszej również. Naszym gościem był człowiek, który jestbezprecedensowo autentyczny, jest spójny, jest osobą, która nie boi się stawiaćgranic i na pewno w piękny sposób potrafiła się podzielić swoją mądrościążyciową. Bardzo Ci jeszcze raz dziękuję.

MarcinProkop: Dziękuję teżza wiele łaskawych słów i pozdrawiam Państwa serdecznie.

‍